Het proces van heiligverklaring kent vier duidelijke stappen in een kerkrechtelijk vastgesteld proces:
- Onderzoek in de eigen regio
Het proces begint pas als iemand is overleden. Eerst doet de kerk in de eigen regio (het bisdom) een uitgebreid onderzoek. Er wordt streng gecontroleerd of de persoon echt geleefd heeft als een 'geloofsheld'. Dat betekent dat diegene heel erg trouw was aan God en een groot voorbeeld was voor andere christenen. Soms is iemand gestorven voor het geloof (een martelaar). In deze eerste fase heet de persoon 'Dienaar Gods'.
- Controle in Rome
Als het eerste onderzoek klaar is, gaan alle papieren naar het Vaticaan in Rome. Een speciale afdeling, de Congregatie voor de Heiligverklaringen, bekijkt alle documenten heel nauwkeurig. Zij controleren of alle bewijzen die zijn aangevoerd ook daadwerkelijk kloppen.
- De zaligverklaring
Als Rome akkoord is, volgt de zaligverklaring. De paus maakt dan officieel bekend dat de betreffende persoon in de hemel is. Vanaf dat moment mag deze persoon worden vereerd door gelovigen. Dit gebeurt in deze fase nog niet overal ter wereld, maar alleen in een bepaald gebied of door een specifieke groep gelovigen die gepleit hebben voor de zaligverklaring.
- De definitieve heiligverklaring
De allerlaatste stap is de officiële heiligverklaring, die ook wel canonisatie wordt genoemd. Alleen de paus heeft het recht om dit te doen. Dit gebeurt tijdens een grote, feestelijke kerkdienst.
De paus zet de naam van de persoon dan op de wereldwijde lijst van heiligen. Vanaf dat moment moet de nieuwe heilige in de hele wereldwijde Kerk worden geëerd. De uitspraak van de paus is definitief. Niemand mag er daarna meer aan twijfelen of de persoon echt een heilige is.
Voorwaarden om heilig te worden verklaard
Om heilig te worden verklaard, moet een kandidaat aan strenge voorwaarden voldoen. Het proces start pas na het overlijden van de rooms-katholieke persoon. Er moet officieel worden bewezen dat de overledene een ware 'geloofsheld' was, die de christelijke deugden op heldhaftige wijze heeft beoefend. Daarnaast zijn er normaal gesproken twee erkende wonderen nodig in het hele traject. Het eerste wonder is nodig voor de zaligverklaring. Daarna moet er nog een tweede wonder plaatsvinden (na de zaligverklaring) om heilig te kunnen worden verklaard. Alleen voor martelaren die stierven voor het geloof geldt een uitzondering: zij hebben voor de zaligverklaring geen wonder nodig, maar voor de heiligverklaring wel één. Ten slotte heeft de paus altijd het exclusieve recht om een uitzondering te maken; hij mag besluiten om de eis van het tweede wonder kwijt te schelden als hij dat nodig vindt voor de Kerk.
De informatie in dit artikel komt uit de encyclopedie van KRO-NCRV.nl/katholiek. Je leest daar nog meer over dit onderwerp via onderstaande links:
- Dienaar Gods: De status die een overleden persoon krijgt zodra het officiële kerkrechtelijke proces door de lokale bisschop wordt geopend.
- Martelaar: Een kandidaat die vanwege het getuigenis van zijn of haar christelijk geloof is gedood, waardoor de eis van een eerste wonder voor de zaligverklaring vervalt.
- Eerbiedwaardig: De titel die de paus toekent wanneer officieel is vastgesteld dat de Dienaar Gods de christelijke deugden op heldhaftige wijze heeft nageleefd.
- Congregatie voor de Heiligverklaringen: Het Romeinse dicasterie dat alle documenten, getuigenverhoren en eventuele wonderen nauwgezet onderzoekt en beoordeelt.
- Zaligverklaring: De officiële pauselijke toestemming voor een beperkte openbare verering (indult), meestal na de kerkelijke erkenning van één wonder op voorspraak van de kandidaat.
- Heiligverklaring: De definitieve stap waarbij de paus verklaart dat de overledene in de hemel is en de verering wordt uitgebreid naar de universele wereldkerk.
- Canonisatie: De formele term voor de officiële inschrijving van de nieuwe heilige in de canon (de algemene lijst) van heiligen.
Op de foto: Nederlandse pelgrims in Rome bij de heiligverklaring van Titus Brandsma in 2022. (Ramon Mangold voor rkkerk.nl)
