Wie was Sint-Maarten?
Sint-Maarten is de Nederlandse naam van Martinus van Tours (ca. 316-397), een christen die eerst soldaat was en later bisschop van Tours werd. Hij groeide uit tot een van de meest geliefde heiligen van Europa. Op 11 november herdenkt de katholieke kerk zijn leven en zijn voorbeeld van naastenliefde.
Het bekendste verhaal over Martinus vertelt hoe hij onderweg een arme man tegenkwam die nauwelijks kleding had. Martinus sneed zijn mantel in tweeën en gaf de helft aan de arme man. Tot op de dag van vandaag staat hij daarom symbool voor vrijgevigheid en solidariteit.
Een geschiedenis die teruggaat tot de late oudheid
Het feest van Sint-Maarten kent een lange geschiedenis. Al kort na het overlijden van Martinus van Tours verspreidde zijn verering zich vanuit het huidige Frankrijk over grote delen van Europa. Zijn feestdag op 11 november groeide uit tot een belangrijke dag op de kerkelijke kalender.
In delen van middeleeuws Europa markeerde Sint-Maarten bovendien het begin van een periode van voorbereiding op Kerstmis. Daarom werd er rond deze datum vaak nog eenmaal feestelijk gegeten en gedronken. Daarbij hoorden bijzondere lekkernijen, zoals Sint-Maartenshoorntjes en Sint-Maartenganzen.
Volgens sommige verklaringen zijn ook oudere Europese licht- en vuurtradities van invloed geweest op het feest. De elfde dag van de elfde maand vormde in Noord-Europa een overgangsmoment naar de donkere wintertijd. Vuren en lichtjes speelden daarbij een belangrijke rol. De KRO-NCRV-encyclopedie wijst erop dat Sint-Maartensvuren mogelijk teruggaan op oudere tradities rond vruchtbaarheid, bescherming en de komst van de winter.
Waarom lopen kinderen met lampionnen?
De lampion is het meest herkenbare symbool van Sint-Maarten. Van oudsher maakten lichtoptochten deel uit van de viering. Het licht herinnert aan hoop, warmte en verbondenheid in een donkere tijd van het jaar. Kinderen trekken daarom nog steeds met hun lampion door de straten. Sinds de twintigste eeuw is het gebruik ontstaan om daarbij langs de deuren te gaan, een liedje te zingen en een traktatie te ontvangen.
Waar wordt Sint-Maarten gevierd?
Sint-Maarten wordt in verschillende Europese landen gevierd. In Nederland leeft de traditie vooral in Amsterdam en de noordelijke provincies. Ook Utrecht heeft een bijzondere band met het feest, omdat Martinus van Tours de patroonheilige van de stad is. Daarom vinden daar jaarlijks een Sint-Maartenparade en andere activiteiten plaats.
Wat kun je van Sint-Maarten leren?
Hoewel de viering tegenwoordig vaak wordt geassocieerd met lampionnen en snoep, ligt de diepere betekenis ergens anders. Het verhaal van Martinus herinnert ons eraan dat een klein gebaar een groot verschil kan maken. Door te delen van wat je hebt, aandacht te geven aan iemand die zich alleen voelt of een helpende hand te bieden, kun je licht brengen in het leven van een ander.
Misschien is dat wel de reden waarom Sint-Maarten, bijna zeventien eeuwen later, nog altijd mensen inspireert: niet als feest van krijgen, maar als feest van delen.
Kijk ook het filmpje dat mgr. Ronald Cornelissen opnam over Sint-Maarten. De bisschop van Groningen-Leeuwarden zag zelf ook kinderen met hun lampions langskomen.
Kijk voor meer informatie ook hier: Sint-Maarten | KRO-NCRV Katholiek Encyclopedie
